Thema van de maand Bijgewerkt: Door Juliette, Redactie Gezondheid
Vanaf UV-index 3 heeft de huid bescherming nodig: schaduw rond het middaguur, kleding, een hoed, een zonnebril en voor onbedekte huid zonnebrandcrème met minstens beschermingsfactor 30, aldus het Duitse Bundesamt für Strahlenschutz.
Zonbescherming begint niet met de crème, maar met een blik op de UV-index. Vanaf een waarde van 3 raadt het Duitse Bundesamt für Strahlenschutz (BfS) aan om rond het middaguur de schaduw op te zoeken, kleding, een hoed en een zonnebril te dragen en onbedekte huid te beschermen met zonnebrandcrème met minstens beschermingsfactor 30. In de Duitse zomer ligt de UV-index meestal op 8 tot 9.
De beschermingsfactor (SPF) geeft aan hoeveel langer de huid met crème in de zon kan blijven voordat zonnebrand dreigt, vergeleken met onbeschermde huid. Het BfS rekent zo: de eigen beschermingstijd van de huid maal de beschermingsfactor geeft de theoretische beschermingsduur, bijvoorbeeld 10 minuten maal SPF 30 is 300 minuten. Van die tijd zou u hoogstens 60 procent moeten benutten, want de berekening klopt alleen bij de juiste hoeveelheid en zonder dat de crème door zweten of een handdoek wordt weggeveegd.
Voor het dagelijks leven raadt het BfS minstens SPF 30 aan. Op grote hoogte, op sneeuw, aan en in het water en in zonnige streken moet het SPF 50+ zijn. Hetzelfde geldt voor kinderen, mensen die gevoelig zijn voor UV en de lichte huidtypes I en II. Belangrijk is ook dat het product zowel UVB- als UVA-straling filtert; de UVA-bescherming staat apart vermeld op de verpakking.
Welke bescherming wanneer nodig is, laat de tabel van het BfS over de UV-index zien:
| UV-index | Belasting | Beschermende maatregelen volgens het BfS |
|---|---|---|
| 1 tot 2 | laag | Normaal gesproken geen beschermende maatregelen nodig |
| 3 tot 5 | gemiddeld | Bescherming nodig: rond het middaguur schaduw, kleding, hoed, zonnebril, zonnebrandcrème op onbedekte huid |
| 6 tot 7 | hoog | Bescherming nodig, maatregelen zoals bij 3 tot 5 consequent toepassen |
| 8 tot 10 | zeer hoog | Bescherming absoluut noodzakelijk: rond het middaguur liefst niet buiten, beslist schaduw, kleding, hoed, zonnebril, zonnebrandcrème |
| 11 en hoger | extreem | Bescherming absoluut noodzakelijk, maatregelen zoals bij 8 tot 10 |
Sneeuw, water, lichte gevels, asfalt en zand weerkaatsen de straling, waardoor de werkelijke belasting hoger kan zijn dan de vermelde waarde. In de hoger gelegen delen van de Zuid-Duitse bergen zijn in de zomer waarden tot 11 mogelijk.
Royaal, op tijd en regelmatig. De beschermingsfactor geldt volgens het BfS alleen bij 2 milligram crème per vierkante centimeter huid, dat is voor het hele lichaam van een volwassene ongeveer 4 volle eetlepels. Gebruikt u maar de helft, dan daalt de bescherming met ongeveer twee derde. Een fles van 200 milliliter zou daarom na zo'n 5 keer het hele lichaam insmeren leeg moeten zijn.
U smeert 20 tot 30 minuten voordat u de zon in gaat, ook bij waterbestendige producten vóór het zwemmen, zodat de crème kan intrekken. Opnieuw insmeren is minstens om de 2 uur nodig en altijd na het zwemmen en afdrogen. Daarbij geldt een regel die veel mensen verrast: opnieuw insmeren houdt de bescherming in stand, maar verlengt haar niet. Hebt u de beschermingstijd benut, ga dan in de schaduw of trek iets aan. Plekken die vaak worden vergeten zijn de oren, de nek, de wreef en de scheiding in het haar. De hoed bedekt volgens het BfS ook de oren en de nek, de zonnebril biedt volledige UV-bescherming (UV 400) en schermt ook aan de zijkant af.
Twee tips uit de adviezen van het BfS: cosmetica, deodorant en parfum horen in de zon niet op de huid, omdat ze blijvende pigmentveranderingen kunnen veroorzaken. En gebruikt u regelmatig medicijnen, vraag dan in de apotheek of bij uw huisarts of die de huid gevoelig maken voor licht.
Zonnebrand is een ontsteking van de huid door UV-straling, met roodheid, zwelling en in ernstige gevallen blaren. De klachten zijn volgens het BfS op hun hevigst ongeveer 12 tot 36 uur na het zonnen; wie 's avonds alleen wat roze is, kan de volgende ochtend veel meer voelen. Ga direct uit de zon en houd de huid de dagen daarna bedekt.
Het Duitse federale instituut voor volksgezondheid (BIÖG) raadt koele, maar niet ijskoude vochtige kompressen aan, meerdere keren per dag, bijvoorbeeld met water, afgekoelde kruidenthee, yoghurt of kwark. Iets bevrorens hoort niet op de huid, en ook geen poeder, bloem, vette zalf of olie. Verkoelende lotions of gels van de apotheek verlichten het strakke gevoel. Drink veel, want de ontstoken huid verliest vocht; hoeveel het lichaam op hete dagen nodig heeft, leest u onder hoeveel water per dag. Prik blaren nooit open. Na 2 tot 3 dagen gaat de huid vervellen; houd haar dan vochtig en trek de vellen er niet af.
Naar de huisarts gaat u met zonnebrand met blaren, koorts, misselijkheid of problemen met de bloedsomloop, bij baby's altijd. Elke zonnebrand telt: vaak verbranden in de kindertijd en jeugd verhoogt volgens het BfS het risico op een melanoom met een factor twee tot drie.
"Zonneallergie" is een verzamelnaam voor verschillende huidreacties op UV-straling, geen allergie in de eigenlijke zin. De meest voorkomende vorm is polymorfe lichteruptie: na de eerste dagen met veel zon, vooral door UVA, ontstaan vlekkerige roodheid, blaasjes en bultjes met hevige jeuk, meestal op de hals, het decolleté, de bovenarmen, de handruggen en de dijen. Een bijzondere vorm is de zogenoemde Mallorca-acne, waarbij UV-straling samenwerkt met vetten uit zonnebrandmiddelen of met het eigen huidtalg.
Voorkomen kunt u het met wat het BfS toch al aanraadt: laat een huid die niet aan de zon gewend is langzaam wennen, blijf de eerste dagen liever in de schaduw en kies zonnebrandcrème met een vermelde UVA-bescherming. Bent u gevoelig voor Mallorca-acne, vraag dan in de apotheek naar vetvrije producten. Iets anders zijn fototoxische reacties: bepaalde medicijnen, kruidenmiddelen, cosmetica en plantensappen (bijvoorbeeld van citrusvruchten, selderij of berenklauw) maken de huid gevoelig voor licht, tot en met roodheid met brandende pijn. Merkt u zulke reacties, laat dan in de apotheek of bij uw huisarts nagaan of een geneesmiddel de oorzaak is. Houdt een uitslag langer aan, gaat die nattig worden of komen er koorts en een ziek gevoel bij, laat u dan door een arts onderzoeken.
Minder, maar gericht. Zon, chloor- en zout water en vaak douchen drogen de huid uit; een lichte vochtinbrengende verzorging na het douchen helpt, lauw in plaats van heet water ook. Omdat cosmetica in de zon pigmentvlekken in de hand kunnen werken, geldt: verzorging 's avonds, zonnebrandcrème 's ochtends.
Bij hitte komt daar warmte-uitslag bij: kleine rode puistjes of blaasjes op de hals, de bovenkant van de borst en in huidplooien. Het IQWiG raadt aan zweten te vermijden, de huid droog te houden en niet te krabben. Luchtige kleding van katoen of linnen helpt het lichaam warmte kwijt te raken. Hebt u bij hitte ook last van duizeligheid of zwakte, dan vindt u de waarschuwingssignalen onder hitte en hartpatiënten. Voor de vakantie horen zonnebrandcrème, een verkoelende verzorging voor na het zonnen en een middel tegen jeuk op de checklist voor de reisapotheek.
In Duitsland hebben mensen met een wettelijke ziektekostenverzekering vanaf 35 jaar om de 2 jaar recht op een gratis huidkankerscreening, uitgevoerd door huisartsen of dermatologen met een speciale bijscholing. Daarbij wordt de hele huid onderzocht, inclusief de hoofdhuid, de huidplooien en de zichtbare slijmvliezen, zo nodig met een dermatoscoop, een soort vergrootglas met licht. Hoe zo'n controle in uw situatie geregeld is en of die wordt vergoed, vraagt u het best na bij uw huisarts of zorgverzekeraar. Handig: draag op de dag van de afspraak geen nagellak, make-up en sieraden.
Waarom dat belangrijk is: volgens het BfS verdubbelt het aantal nieuwe gevallen van huidkanker in Duitsland elke 10 tot 15 jaar. Tussen de controles door helpt de ABCDE-regel van de Deutsche Krebshilfe bij het bekijken van moedervlekken: Asymmetrie, een onscherpe Begrenzing, meerdere kleuren (Colour), een Diameter die groeit of verandert, en een Elevatie, een verhoging boven het huidoppervlak. Het IQWiG wijst ook op de keerzijde: de screening vindt meer huidkanker, maar of ze sterfgevallen voorkomt, is niet bewezen, en sommige weggehaalde plekken blijken goedaardig. Ziet u een opvallende moedervlek, dan hoeft u niet op een vaste controle te wachten.
In de apotheek krijgt u advies over de juiste beschermingsfactor voor uw huidtype, over medicijnen die de huid gevoelig maken voor licht en over verkoelende producten voor na het zonnen. Naar de huisarts gaat u met zonnebrand met blaren of koorts, met huiduitslag die niet weggaat en met elke moedervlek die groeit, jeukt, bloedt of van vorm verandert. Meer onderwerpen voor het warme seizoen vindt u in het themagebied Gezondheid & Voeding.
Geschreven door Juliette, Redactie Gezondheid · Rubriek Thema van de maand · Bijgewerkt 3 november 2026. De artikelen vervangen geen medisch advies.
Diarree in de zomer komt meestal door ziekteverwekkers in voedsel dat niet koel is bewaard en gaat binnen een paar dagen over. De belangrijkste eerste maatregel: veel drinken en zouten aanvullen. Wordt het na 48 uur niet beter, dan hoort u bij de huisarts thuis.
Van een kalknagel in het eindstadium spreken mensen als de hele nagel dik, brokkelig en verkleurd is, vaak al jaren. Volgens de richtlijn geldt een infectie vanaf 40 procent van het nageloppervlak of meer dan drie teennagels als matig ernstig tot ernstig, en dan is lak alleen niet meer genoeg. Wij leggen uit wat nu nog helpt en wat u zelf elke dag kunt doen.
Liespijn vóór uw 45e komt vaak door een heupimpingement of een heupdysplasie, niet door artrose. Beide zijn vaak gewrichtsparend te behandelen, zolang het kraakbeen nog intact is.