Gezondheid Bijgewerkt: Door Juliette, Redactie Gezondheid
Een kalknagel aan de voet is de normale situatie: volgens het Duitse kennisinstituut IQWiG zit hij meestal op de teennagels, vaak op de grote teen, en daar duurt het duidelijk langer dan aan een vingernagel. We leggen de verschillen uit en laten zien hoe u voorkomt dat hij terugkomt.
Een kalknagel aan de voet komt het vaakst voor. Een kalknagel (medisch: schimmelnagel of onychomycose) zit volgens het Duitse kennisinstituut IQWiG meestal op de teennagels, minder vaak op de vingernagels, en heel vaak zijn de nagels van de grote tenen aangetast. Het verschil zit niet alleen in hoe vaak het voorkomt, maar ook in de duur: teennagels groeien langzamer, daarom duurt alles langer.
Omdat de voeten schimmels alles bieden wat ze nodig hebben. Schimmels groeien volgens het IQWiG vooral in een vochtige omgeving, en in sokken en dichte schoenen is het warm en vochtig. Daar komt het contact bij: in zwembaden, sauna's en gemeenschappelijke douches komen de voeten rechtstreeks met de ziekteverwekkers in aanraking. Veel mensen met een kalknagel hebben volgens het IQWiG tegelijk voetschimmel; deskundigen gaan ervan uit dat een kalknagel vaak het gevolg is van voetschimmel die van de huid tussen de tenen overslaat op de nagel.
Aan de handen ligt dat anders. Een kalknagel aan de vingers komt volgens het IQWiG vooral voor bij mensen van wie de handen vaak vochtig zijn, bijvoorbeeld schoonmakers. Bovendien zijn bij vingernagels eerder gistschimmels betrokken, terwijl aan de voet meestal huidschimmels, zogenoemde dermatofyten, de oorzaak zijn. Kunstnagels gelden als een aparte risicofactor. Een kalknagel komt in het algemeen veel voor: het IQWiG schat 3 tot 12 procent van de bevolking, de Duitse vereniging van dermatologen volgens de Pharmazeutische Zeitung 2 tot 15 procent.
De grote teen zit in elke schoen vooraan en krijgt bij lopen, wandelen en hardlopen de meeste druk te verduren. Het IQWiG noemt te krappe schoenen en verwondingen aan de nagels, bijvoorbeeld bij sport of bij de nagelverzorging, uitdrukkelijk als risicofactoren: een beschadigde nagel wordt makkelijker door de schimmel aangetast. De Duitse richtlijn van dermatologen (S1-richtlijn) vult volgens het vakblad PTA-Forum aan met standafwijkingen van de voet en overmatig zweten. Wie regelmatig sport, draagt de sportschoenen urenlang vochtig en stoot bij het lopen steeds weer met de tenen vooraan. Juist daardoor wordt de nagel van de grote teen de favoriete plek van de schimmel.
Ik vecht al lang tegen kalknagels, vooral op mijn grote tenen, en als ik naar de voeten van andere watersporters kijk, ben ik daarin niet de enige.
De grote teen is ook de traagste. Tot een aangetaste nagel van de grote teen gezond is uitgegroeid, kan volgens het IQWiG een jaar verstrijken. Daarom loont het hier meer dan waar ook om de eerste gelige vlek aan de nagelrand meteen aan te pakken, in plaats van af te wachten. Hoe u zo'n vlek onderscheidt van een drukplek, leest u in ons artikel Kalknagel herkennen.
| Voetnagel en teennagel | Vingernagel | |
|---|---|---|
| Hoe vaak | Volgens het IQWiG de meest voorkomende plek, vooral de grote tenen | Minder vaak |
| Typische verwekkers | Meestal huidschimmels (dermatofyten) | Eerder gistschimmels |
| Risicofactoren | Voetschimmel, krappe schoenen, zweten, sport, zwembad, sauna | Vaak vochtige handen, kunstnagels |
| Duur met tabletten | Volgens het IQWiG vaak minstens drie maanden | Volgens het IQWiG kan een behandeling van zes weken voldoende zijn |
| Duur met medische nagellak | Volgens de richtlijn ongeveer 9 tot 12 maanden | Volgens de richtlijn ongeveer 6 maanden |
| Tot de nagel is uitgegroeid | Bij de grote teen volgens het IQWiG tot een jaar | Duidelijk korter, vingernagels groeien sneller |
Het belangrijkste verschil staat in de twee rijen over de duur. Tabletten tegen een kalknagel aan de voet moeten volgens het IQWiG vaak minstens drie maanden worden ingenomen, bij een kalknagel aan de hand kan een behandeling van zes weken voldoende zijn. Voor de nagellakken noemt de richtlijn volgens PTA-Forum ongeveer 6 maanden voor vingernagels en ongeveer 9 tot 12 maanden voor teennagels. De reden is steeds dezelfde: het verkleurde deel moet uitgroeien, en teennagels groeien langzamer. Wat tabletten kunnen en kosten, leest u in Tabletten tegen kalknagels, de nagellakken hebben we bekeken in Nagellak tegen kalknagels.
Volgens de richtlijn, zoals de Pharmazeutische Zeitung die samenvat, hangt de aanpak af van de omvang: bij een lichte tot matige aantasting, dus hooguit 40 procent van het nageloppervlak of hooguit drie van de tien teennagels, komt een schimmeldodende nagellak met amorolfine, ciclopirox of terbinafine in aanmerking, meestal eenmaal per week na het vijlen. Bij een middelzware of zware aantasting zijn tabletten nodig. Het IQWiG vult aan: als de nagelwortel is aangetast of als meerdere nagels zijn aangetast, helpen hoogstwaarschijnlijk alleen tabletten.
Voor sporters komt er een praktisch punt bij: de behandeling moet in het dagelijks leven passen. Een nagellak die eenmaal per week na het vijlen wordt aangebracht en bij de teen volgens de richtlijn ongeveer 9 tot 12 maanden moet worden volgehouden, mislukt vaak niet door de werking, maar door het geduld. De richtlijn benadrukt volgens PTA-Forum zelf dat de te verwachten medewerking van de patiënt bij de keuze van de behandeling niet mag worden onderschat. Een toepassing die een paar seconden duurt en in de sporttas past, wordt eerder volgehouden.
Minstens zo belangrijk als het middel is aan de voet de omgeving, anders raakt u via uw eigen schoen opnieuw besmet. Het IQWiG en de richtlijn raden daarvoor vijf dingen aan die in elk sportleven passen.
Het eerste aanspreekpunt is volgens het IQWiG de huisarts, die u zo nodig doorverwijst naar een dermatoloog. De Duitse vereniging van dermatologen raadt volgens het Duitse artsenblad Deutsches Ärzteblatt aan om naar de dermatoloog te gaan en de diagnose te laten bevestigen: er wordt nagelmateriaal afgenomen en onder de microscoop, in een kweek of met een PCR-test onderzocht, want zonder aantonen van de verwekker is de diagnose volgens de richtlijn niet met zekerheid te stellen. Voor dikke, vervormde teennagels komt de podotherapeut erbij: daar worden dikke nagels dunner geslepen. Of de kosten worden vergoed, hangt af van uw zorgverzekering.
Bij de grote teen duurt alles langer, daarom telt een vroege start.
Voor één gelige vlek aan de rand hebt u geen afspraak nodig. Daarvoor kunt u bij de apotheek terecht voor een nagellak. De vergelijking van alle mogelijkheden vindt u in Kalknagels behandelen: het overzicht en in ons basisartikel over wat echt helpt tegen kalknagels. Meer gezondheidsthema's vindt u in de rubriek Gezondheid & Voeding.
Als de nagel dik en brokkelig is, meerdere tenen zijn aangetast, het pijn doet bij het lopen of als u diabetes of doorbloedingsstoornissen in de benen hebt, hoort de voet volgens het IQWiG in handen van een arts, omdat dan ook bacteriële infecties van de huid dreigen. Voor de rest geldt: hoe eerder bij de grote teen, hoe korter de weg.
Geschreven door Juliette, Redactie Gezondheid · Rubriek Gezondheid · Bijgewerkt 3 november 2026. De artikelen vervangen geen medisch advies.
Diarree in de zomer komt meestal door ziekteverwekkers in voedsel dat niet koel is bewaard en gaat binnen een paar dagen over. De belangrijkste eerste maatregel: veel drinken en zouten aanvullen. Wordt het na 48 uur niet beter, dan hoort u bij de huisarts thuis.
Van een kalknagel in het eindstadium spreken mensen als de hele nagel dik, brokkelig en verkleurd is, vaak al jaren. Volgens de richtlijn geldt een infectie vanaf 40 procent van het nageloppervlak of meer dan drie teennagels als matig ernstig tot ernstig, en dan is lak alleen niet meer genoeg. Wij leggen uit wat nu nog helpt en wat u zelf elke dag kunt doen.
Liespijn vóór uw 45e komt vaak door een heupimpingement of een heupdysplasie, niet door artrose. Beide zijn vaak gewrichtsparend te behandelen, zolang het kraakbeen nog intact is.